مقاله

اشعه ایکس چه ضرری دارد؟

خطرات و مضرات اشعه ایکس برای بدن

اشعه ایکس نوعی اشعه الکترومغناطیسی است که انرژی بسیار بالایی دارد. اشعه ایکس ناشی از تغییرات ساختار الکترون‌ها بوده و می‌تواند در بافت‌های زنده نفوذ کند. به همین دلیل برای سلامتی انسان خطرناک بوده و باید با احتیاط و رعایت موارد ایمنی از آن استفاده شود. این اشعه به دلیل انرژی بالا ممکن است به بافت‌های حساس بدن انسان از جمله بافت‌های خونی و غدد بزاقی آسیب برساند. به همین دلیل توصیه می‌شود در زمان تصویربرداری از پوشش‌های محافظتی استفاده شود. 

خطرات اشعه ایکس 

اشعه ایکس در علم پزشکی کاربرد بسیاری دارد و می‌توان گفت کاری که این اشعه انجام می‌دهد به علم پزشکی و تشخیص بسیاری از بیماری‌ها و مشکلات بیماران کمک بزرگی کرده است. اما نباید از خطرات این اشعه غافل شد. از مهمترین خطرات قرار گرفتن در معرض اشعه ایکس عبارت است از: 

آسیب رساندن به DNA

در صورتی که بدن برای مدتی طولانی یا به دفعات زیاد در معرض اشعه ایکس قرار بگیرد، ممکن است به ساختار DNA سلول‌های بدن انسان آسیب برساند. این مساله امکان دارد منجر به بروز مشکلات ژنتیکی و ابتلا به سرطان شود. 

یونیزاسیون بافت‌های زنده بدن 

از دیگر خطرات این اشعه یونیزه کردن بافت‌های زنده بدن است. منظور از یونیزه کردن جدا کردن الکترون‌ها از اتم‌ها است که می‌تواند منجر به بروز تغییرات شیمیایی در سلول‌های بدن و بافت‌های زنده شود. یونیزه شدن بافت‌های زنده انسان مشکلات متعددی برای بدن ایجاد خواهد کرد و بسیار خطرناک است. 

آسیب دیدن بافت‌های حساس

بافت‌های حساس بدن از جمله غدد تیروئید و غده‌های بزاقی در برابر اشعه ایکس بسیار آسیب پذیر هستند و بهتر است در زمان عکسبرداری این بخش از بدن با استفاده از محافظ مخصوص پوشانده شود. 

آسیب دیدن سلول‌های خونی 

اشعه ایکس می‌تواند منجر به ریزش سلول‌های خونی شود و تعداد سلول‌های خونی را در بدن انسان کاهش داده و مشکل کم خونی را در فرد ایجاد کند. 

به منظور کاهش خطرات اشعه ایکس رعایت نکات ایمنی در زمان تصویر برداری و استفاده از دستگاه‌های رادیولوژی الزامی است. استفاده از محافظ اشعه ایکس از جمله پاراوان سربی و شیشه سربی برای کارکنان نیز راهی ایمن و مطمئن است که از سوی متخصصان توصیه می‌شود. 

خطرات اشعه ایکس برای بدن

عوامل تشدید کننده عوارض اشعه ایکس 

اثرات مخرب اشعه ایکس بر سلول‌های بدن انسان و بافت‌های زنده بر اثر چند عامل مهم ممکن است تشدید شود. بنابراین توجه به این عوامل برای کاهش عوارض اشعه از اهمیت بالایی برخوردار است. 

نوع اشعه تابیده شده 

برخی از دستگاه‌های تصویر برداری از جمله دستگاه سی تی اسکن که تصاویر سه بعدی از بدن انسان ثبت می‌کند در مقایسه با دستگاه رادیولوژی اشعه را با دوز بالاتری به بدن می‌تاباند. به همین دلیل عوارض این دستگاه در مقایسه با سایر دستگاه‌های تصویربرداری بیشتر است. دستگاه رادیولوژی به صورت لحظه‌ای و با استفاده از تک پالس تصاویر را ثبت می‌کند اما دستگاه سی تی اسکن به طور متناوب اشعه را تابانده و یک تصویر منسجم و کامل را ثبت می‌کند. 

مقدار اشعه تابیده شده

مقدار اشعه ایکس که بر بافت‌های زنده با مدت زمان تصویربرداری ارتباط مستقیمی دارد. میزان خطر اشعه با افزایش تعداد دفعات تصویر برداری بیشتر خواهد شد. به عنوان مثال در تصویر برداری به روش فلوروسکوپی بیمار مدت زمان بیشتری در معرض اشعه ایکس قرار دارد. به همین دلیل مقدار بیشتری اشعه به بدن وی تابیده می‌شود.

بخشی از بدن که اشعه به آن تابیده می‌شود

از دیگر عوامل تشدید کننده عوارض این اشعه بخشی از بدن بیمار است که در معرض تابش اشعه قرار می‌گیرد. غده تیروئید، تخمدان‌ها، بیضه‌ها و چشم از حساس‌ترین بخش‌های بدن هستند که حتما باید زیر پوشش محافظ از جمله شیلد سربی، تیروئید بند سربی، عینک سربی و … قرار داشته باشند تا دچار آسیب سلولی نشوند. 

سن بیمار 

کودکان در مقایسه با افراد بزرگسال و زنان در مقایسه با مردان آسیب پذیرتر هستند و عوارض اشعه ایکس بر روی این افراد بیشتر خواهد بود. 

ویژگی‌های ژنتیکی افراد 

از دیگر عوامل تشدید کننده سطح ایمنی بدن افراد است. افرادی که بدنی مقاوم داشته و سطح ایمنی بدنی قوی‌تری دارند نسبت به پرتوهای تابیده شده مصونیت داشته و کمتر از سایر افراد دچار مشکل خواهند شد. 

میزان دوز مجاز برای تصویر برداری از بدن انسان حداکثر ۱۰۰ میلی سیورت است . در صورتی که دوز تابش اشعه بیشتر از این مقدار باشد سلامت فرد را خطر خواهد انداخت. 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *